PageRank Algoritması Nedir, Nasıl Çalışır? (Formül ve Örnek)
PageRank, Google‘ın kurucuları Larry Page ve Sergey Brin’in Stanford Üniversitesi’nde geliştirdiği, bir web sayfasının önemini ona verilen bağlantıların sayısı ve bu bağlantıları veren sayfaların önemi üzerinden hesaplayan algoritmadır. Mantığı basittir: Bir sayfaya verilen her bağlantı bir “oy”dur ve önemli sayfalardan gelen oylar daha değerlidir. Google’ın ilk sıralama sisteminin temeli olan PageRank, bugün de Google’ın kullandığı yüzlerce sinyalden biri olarak çalışmaya devam ediyor; ancak 0-10 arası herkese açık PageRank puanı 2016’da tamamen kaldırıldı.
- Kim geliştirdi: Larry Page ve Sergey Brin, 1996-1998, Stanford.
- Adı: Hem Larry Page’in soyadından hem de “web sayfası” (page) kelimesinden gelir.
- Mantık: Bağlantı = oy; güçlü sayfanın oyu daha değerli.
- Bugün: Google hala kullanıyor ama orijinal halinden farklı ve tek sinyal değil.
- PageRank sorgulama: Resmi puan artık görülemiyor; Ahrefs DR/UR, Moz DA gibi ölçümler tahmindir.
PageRank Algoritması Nasıl Çalışır?
PageRank, interneti sayfalar ve bu sayfalar arasındaki bağlantılardan oluşan bir ağ olarak görür. Rastgele bağlantılara tıklayarak gezinen bir kullanıcı düşünün; PageRank, bu kullanıcının herhangi bir anda belirli bir sayfada bulunma olasılığıdır. Çok sayıda ve güçlü sayfadan bağlantı alan sayfaya ulaşma ihtimali daha yüksektir.
Algoritmanın formülü şöyledir:
PR(A) = (1 - d) / N + d × ( PR(T1)/L(T1) + PR(T2)/L(T2) + ... )- PR(A): A sayfasının PageRank değeri
- T1, T2…: A sayfasına bağlantı veren sayfalar
- L(T): Bağlantı veren sayfadaki toplam çıkan bağlantı sayısı. Bir sayfa ne kadar çok yere link verirse, her bağlantıya düşen pay o kadar azalır.
- d: Sönümleme katsayısı; kullanıcının bağlantılara tıklamaya devam etme olasılığı. Orijinal makalede 0,85 alınır.
- N: Toplam sayfa sayısı
Değerler başlangıçta eşit dağıtılır ve formül tüm sayfalar için tekrar tekrar uygulanır; değerler artık değişmeyene kadar (yakınsayana kadar) hesaplama sürer.
PageRank Hesaplama Örneği
A, B ve C sayfalarından oluşan küçük bir ağ düşünelim: A sayfası B ve C’ye, B sayfası C’ye, C sayfası da A’ya bağlantı veriyor. Başlangıçta her sayfaya 1/3 puan verip formülü uyguladığımızda:
| Adım | A | B | C |
|---|---|---|---|
| Başlangıç | 0,333 | 0,333 | 0,333 |
| 1. tur | 0,333 | 0,192 | 0,475 |
| 2. tur | 0,454 | 0,192 | 0,355 |
| 3. tur | 0,351 | 0,243 | 0,406 |
| Sonuç (yakınsama) | 0,388 | 0,215 | 0,397 |
Bu küçük örnek, SEO’da sık duyulan üç kuralı gösterir:
- Bağlantı sayısı önemlidir: İki sayfadan link alan C en yüksek puanı alır.
- Bağlantının kaynağı önemlidir: A tek bir link alıyor; ama bu link en güçlü sayfa olan C’den geldiği için A ikinci sırada.
- Güç paylaşılır: A iki yere link verdiği için gücü B ve C arasında bölünür; B’ye gelen pay yarıya iner.
Google PageRank’i Hala Kullanıyor mu?
Evet. Google’dan John Mueller 2020’de PageRank’in hala dahili olarak kullanıldığını, ancak orijinal makaledeki halinden farklı olduğunu ve çok daha güçlü başka sinyallerin de bulunduğunu belirtti:
Yes, we do use PageRank internally, among many, many other signals. It’s not quite the same as the original paper, there are lots of quirks (eg, disavowed links, ignored links, etc.), and, again, we use a lot of other signals that can be much stronger.
— giovannimu (official) — #StaplerLife (@JohnMu) February 24, 2020
Günümüzdeki farklar:
- Bağlantı türleri: nofollow, sponsored ve UGC olarak işaretlenen bağlantılar ipucu olarak değerlendirilir; spam bağlantılar yok sayılır. Otomatik araçlarla oluşturulan bağlantıların neden işe yaramadığını otomatik backlink programı yazısında anlattım.
- Bağlantının konumu: İçerik içindeki doğal bağlantılar, alt bilgi veya kenar çubuğundaki bağlantılardan daha değerli kabul edilir.
- Tek sinyal değil: İçeriğin konuyla ilgisi, kalitesi, sayfa deneyimi ve kullanıcının arama niyeti sıralamada çok daha belirleyicidir.
PageRank sayfalar arasındaki bağlantılara bakarken, günümüzün erişim sistemleri sorgu ile içerik arasındaki anlam benzerliğini vektörlerle ölçüyor. Google Research’ün bu alandaki çalışmalarından birini MUVERA algoritması yazısında anlattım.
Toolbar PageRank Neden Kaldırıldı?
Google, 2000’lerde Google Toolbar’da her sayfa için 0-10 arası bir PageRank puanı gösteriyordu. Bu puan, link satışı ve link spam’i için bir ticaret birimine dönüştü. Google puanı son kez 2013’te güncelledi ve 2016’da araç çubuğundan tamamen kaldırdı. PageRank değeri Google içinde hala hesaplanıyor, ancak dışarıdan görülemiyor.
PageRank sorgulama araçları
“PageRank sorgulama” sitelerinin gösterdiği değerler Google’ın gerçek PageRank’i değildir; her araç kendi bağlantı verisiyle benzer bir puan hesaplar:
| Ölçüm | Araç | Ölçek |
|---|---|---|
| Domain Rating (DR), URL Rating (UR) | Ahrefs | 0-100 |
| Domain Authority (DA), Page Authority (PA) | Moz | 1-100 |
| Authority Score | Semrush | 0-100 |
| Open PageRank | DomCop (ücretsiz) | 0-10 |
Bu puanlar karşılaştırma için faydalıdır ama Google’ın sıralamada kullandığı bir değer değildir. Bağlantı profilinizi güçlendirmenin yolları için PageRank puanı nasıl yükseltilir yazısına bakabilirsiniz.
PageRank Patenti
Algoritmanın patenti “Method for node ranking in a linked database” adıyla 1998’de başvurusu yapılıp 2001’de onaylandı (US6285999). Patent Larry Page adına kayıtlıdır ve Stanford Üniversitesi’ne aittir; Google patentin kullanım hakkını Stanford’dan lisansladı. Page ve Brin’in algoritmayı anlattığı “The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine” makalesi de 1998’de yayımlandı.
