Tezin Kopya Olup Olmadığını Anlama: İntihal Programları ve Benzerlik Oranı
Bir tezin veya yazının kopya olup olmadığını anlamanın en güvenilir yolu, metni intihal (benzerlik) tespit programıyla taramaktır. Türkiye’de üniversiteler genellikle Turnitin, iThenticate veya intihal.net kullanır; program tezinizi internet kaynakları, yayınlanmış makaleler ve daha önce yüklenmiş tezlerle karşılaştırıp bir benzerlik oranı ve kaynak listesi verir. Benzerlik oranı tek başına “kopya” anlamına gelmez; asıl önemli olan, tek bir kaynaktan yüksek oranda ve atıfsız alıntı yapılıp yapılmadığıdır.
- Kesin yöntem: Üniversitenizin kullandığı intihal programıyla (Turnitin, iThenticate, intihal.net) tarama.
- Hızlı kontrol: Şüpheli cümleyi tırnak içinde Google’da aramak.
- Oran: Kabul edilen sınır üniversiteye ve enstitüye göre değişir; yönetmeliğinizi kontrol edin.
- Tek kaynak oranı: Toplam orandan daha önemlidir.
- Doğru alıntı: Tırnak + kaynak gösterimi intihal değildir.
Tezin Kopya Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
- Üniversitenizin intihal programını kullanın: Danışmanınız veya enstitü, tezinizi Turnitin, iThenticate ya da intihal.net üzerinden tarar ve size benzerlik raporu verir. Öğrenci hesabınız varsa kendiniz de yükleyebilirsiniz.
- Raporu kaynak kaynak inceleyin: Hangi paragrafın hangi kaynakla eşleştiğini görürsünüz.
- Google ile hızlı kontrol: Şüphelendiğiniz bir cümleyi çift tırnak içinde arayın. Birebir aynı cümle varsa sonuçlarda görünür.
- Ücretsiz araçlarla ön tarama: Bazı çevrim içi araçlar sınırlı uzunlukta metni ücretsiz tarar; ancak akademik veri tabanlarını ve diğer tezleri kapsamadıkları için üniversitenin aracının yerini tutmaz.
İntihal Raporu Nasıl Okunur?
- Toplam benzerlik oranı: Tüm eşleşmelerin toplamıdır. Kalıp ifadeler, yaygın tanımlar ve kaynakça bu oranı yükseltebilir.
- Tek kaynak oranı: Tek bir kaynaktan gelen yüksek oran, o bölümün yeniden yazılması gerektiğini gösterir.
- Filtreler: Birçok enstitü kaynakçayı, tırnak içindeki alıntıları ve çok kısa eşleşmeleri rapordan hariç tutar. Hangi filtrelerin uygulanacağı yönetmelikte yazar.
- Kendi yayınlarınız: Daha önce yayımladığınız bir makaleden aldığınız bölümler de atıf gerektirir.
Tezde Kabul Edilen Benzerlik Oranı Kaçtır?
Ulusal düzeyde tek bir oran yoktur; her üniversite ve enstitü kendi tez yazım yönergesinde sınırı belirler. Uygulamada toplam benzerlik ve tek kaynaktan benzerlik için ayrı sınırlar konulduğu görülür. Kendi enstitünüzün tez yazım kılavuzunu ve intihal yönergesini kontrol edin; şüphede kalırsanız danışmanınıza sorun.
Benzerlik Oranı Nasıl Düşürülür?
| Sorun | Doğru çözüm |
|---|---|
| Kaynaktan birebir alınan paragraf | Kendi cümlelerinizle yeniden yazın ve kaynağı gösterin |
| Uzun doğrudan alıntı | Kısaltın, tırnak içine alın ve kaynak gösterin |
| Kaynak gösterilmemiş tanım | Kaynağı ekleyin |
| Önceki makalenizden alınan bölüm | Kendi yayınınıza atıf yapın |
| Yaygın kalıp ifadeler | Genellikle sorun değildir; danışmanınızla değerlendirin |
Web Sitesi İçeriklerinde Kopya Kontrolü
Akademik intihal ile web sitelerindeki kopya içerik farklı konulardır. Web sitenizdeki içeriğin başka sitelere kopyalanıp kopyalanmadığını Copyscape gibi araçlarla veya cümleleri tırnak içinde Google’da arayarak kontrol edebilirsiniz. İçeriğiniz izinsiz kopyalandıysa Google’a telif şikayeti gönderebilirsiniz; ayrıntılar Google şikayet yöntemleri yazısında. Özgün ve aranan içerik yazmanın yolları için SEO uyumlu makale örnekleri yazısına bakabilirsiniz.
